🌿 دستیار هوشمند گیاه‌پزشکی

🌱 تشخیص کمبود عناصر غذایی

🟡 نیتروژن (N)

علائم: زردی عمومی برگ‌های مسن‌تر، رشد کند، گیاه رنگ‌پریده

درمان: اوره ۴۶٪ (۱۰۰-۲۰۰ kg/ha)، نیترات آمونیوم (۲۰۰-۳۰۰ kg/ha)

🔵 فسفر (P)

علائم: رنگ بنفش یا قرمز برگ‌های مسن، تأخیر در رسیدگی، رشد ریشه ضعیف

درمان: سوپر فسفات تریپل (۱۰۰-۱۵۰ kg/ha)، دی‌آمونیوم فسفات

🟠 پتاسیم (K)

علائم: سوختگی حاشیه برگ‌های مسن، لکه‌های نکروتیک، ضعف ساقه

درمان: سولفات پتاسیم (۱۰۰-۲۰۰ kg/ha)، نیترات پتاسیم

🟢 آهن (Fe)

علائم: زردی بین رگبرگ‌ها در برگ‌های جوان (کلروز)، رگبرگ‌ها سبز

درمان: کلات آهن (EDDHA) ۵-۱۰ g/درخت، سولفات آهن محلول‌پاشی ۰.۲٪

🟤 منیزیم (Mg)

علائم: زردی بین رگبرگی در برگ‌های مسن، رگبرگ‌ها سبز، لکه‌های نکروتیک

درمان: سولفات منیزیم ۲٪ محلول‌پاشی، ۵۰-۱۰۰ kg/ha خاک

⚪ کلسیم (Ca)

علائم: پوسیدگی انتهای میوه (گوجه)، سوختگی حاشیه برگ‌های جوان، بدشکلی میوه

درمان: نیترات کلسیم ۰.۲٪ محلول‌پاشی، کلرور کلسیم ۰.۵٪

🟣 روی (Zn)

علائم: کوچک شدن برگ‌ها (روزت)، فاصله بین‌گره‌ای کوتاه، زردی بین رگبرگ

درمان: سولفات روی ۰.۵٪ محلول‌پاشی، ۱۰-۲۰ kg/ha خاک

🔴 بور (B)

علائم: مرگ جوانه انتهایی، ترک خوردن میوه/ساقه، بدشکلی میوه، پوکی ریشه (چغندر)

درمان: بوراکس ۰.۱٪ محلول‌پاشی، ۱۰-۲۰ kg/ha خاک

🟤 مس (Cu)

علائم: پژمردگی جوانه‌های انتهایی، زردی برگ‌های جوان، لکه‌های نکروتیک

درمان: سولفات مس ۰.۲٪ محلول‌پاشی، ۱۰-۲۰ kg/ha خاک

🟡 منگنز (Mn)

علائم: زردی بین رگبرگی در برگ‌های جوان، لکه‌های خاکستری-قهوه‌ای

درمان: سولفات منگنز ۰.۵٪ محلول‌پاشی، ۱۰-۲۰ kg/ha خاک

🟢 مولیبدن (Mo)

علائم: زردی حاشیه برگ‌های مسن، لکه‌های نکروتیک، بدشکلی برگ (شلاقک در گل‌کلم)

درمان: مولیبدات سدیم ۰.۰۵٪ محلول‌پاشی

💊 ماشین‌حساب دوز سم و کود

سطح مزرعه (هکتار):

حجم محلول (لیتر در هکتار):

انتخاب سم/کود:

🧪 ماشین‌حساب محلول‌پاشی (ppm)

حجم محلول (لیتر):

غلظت مورد نظر (ppm):

درصد ماده مؤثره سم/کود:

فرمول: مقدار سم (گرم) = (حجم لیتر × ppm) ÷ (درصد ماده مؤثره × ۱۰)

🦠 جدول بیماری‌های مهم گیاهی

بیماری	عامل	گیاهان میزبان	علائم	مبارزه
سفیدک سطحی	قارچ (Erysiphe)	خیار، گندم، انگور	پودر سفید روی برگ	پنکونازول، هگزاکنازول
سفیدک داخلی	قارچ (Plasmopara)	خیار، انگور، سیب‌زمینی	لکه زرد بالا، کپک سفید پایین	متالاکسیل، مانکوزب
زنگ	قارچ (Puccinia)	گندم، جو، لوبیا	پوستول‌های نارنجی-قهوه‌ای	پنکونازول، تری‌آزول‌ها
بلایت سیب‌زمینی	Phytophthora	سیب‌زمینی، گوجه	لکه قهوه‌ای، پوسیدگی	متالاکسیل+مانکوزب
فوزاریوم	Fusarium	گندم، موز، گوجه	زردی، پژمردگی، پوسیدگی ریشه	کاربن‌دازیم، تناوب زراعی
ورتیسیلیوم	Verticillium	پنبه، گوجه، بادمجان	زردی یک‌طرفه، پژمردگی	ارقام مقاوم، تناوب
بوته‌میری	Macrophomina	لوبیا، کنجد	پوسیدگی ساقه، مرگ گیاه	تناوب، ارقام مقاوم
لکه‌برگی	Cercospora	چغندر، لوبیا	لکه‌های گرد با هاله	مانکوزب، کاربن‌دازیم
ویروس موزائیک	TMV, CMV	گوجه، تنباکو، فلفل	موزائیک، تغییر شکل برگ	کنترل وکتور، ارقام مقاوم
باکتریایی	Agrobacterium	درختان میوه	تومور طوقه	حذف، ضدعفونی، بیولوژیک
پوسیدگی سیاه	Xanthomonas	کلم، شب‌بویان	لکه V شکل، زردی حاشیه	بذر سالم، تناوب، مس
نماتد ریشه‌ای	Meloidogyne	سبزیجات، صیفی	غده ریشه، زردی، پژمردگی	تناوب، بخاردهی، اکسامات

🐛 جدول آفات مهم گیاهی

آفت	گیاهان میزبان	آسیب	مبارزه شیمیایی	مبارزه بیولوژیک
شته	سبزیجات، مرکبات	مکیدن شیره، پیچش برگ	ایمیداکلوپراید، دیازینون	کفشدوزک، زنبور Aphidius
مگس سفید	گلخانه‌ای، پنبه	مکیدن، عسلک، ویروس	بوفنوزین، تیامتوکسام	زنبور Encarsia
کنه تارتن	مرکبات، سیب	زردی، ریزش برگ	آبامکتین، پروپارژیت	کنه شکاری Phytoseiulus
کرم میوه	سیب، گلابی	خوردگی میوه	دلتامترین، اسپینوساد	تله فرمونی، باکتری Bt
کرم ساقه‌خوار	برنج، ذرت	خوردگی ساقه، خشکیدگی	کلرپیریفوس، کارباریل	تریکوگراما
مگس میوه	مرکبات، هلو	تخم‌گذاری در میوه	تله فرمونی+سم	تله‌گیری انبوه
شپشک	مرکبات، انار	مکیدن، عسلک، دوده	روغن ولک+دیازینون	زنبور Aphytis
تریپس	پیاز، گلخانه	نقره‌ای شدن برگ	ایمیداکلوپراید، اسپینوساد	سن شکاری Orius
سوسک کلرادو	سیب‌زمینی	خوردگی برگ	ایمیداکلوپراید	باکتری Bt
ملخ	غلات، مرتع	خوردگی کامل	فنیتروتیون، کلرپیریفوس	قارچ Metarhizium

🐞 تکنیک‌های مبارزه بیولوژیک

🐞 کفشدوزک‌ها (Coccinellidae)

هدف: شته‌ها، شپشک‌ها، کنه‌ها

کاربرد: ۱-۲ عدد در متر مربع، اوایل صبح یا غروب

🐝 زنبورهای پارازیتوئید

Encarsia formosa: علیه مگس سفید گلخانه

Aphidius colemani: علیه شته‌ها

Aphytis melinus: علیه شپشک‌های سپردار

Trichogramma: علیه کرم‌های لپیدوپتر

🦠 باکتری Bacillus thuringiensis (Bt)

هدف: کرم‌های پروانه و شب‌پره

دوز: ۱-۲ kg/ha محلول‌پاشی

مزایا: اختصاصی، بی‌خطر برای انسان و دشمنان طبیعی

🍄 قارچ‌های انتوموپاتوژن

Beauveria bassiana: علیه شته، مگس سفید، تریپس

Metarhizium anisopliae: علیه ملخ، سوسک

Lecanicillium: علیه شته و مگس سفید

🐜 نماتدهای انتوموپاتوژن

Steinernema: علیه کرم‌های خاکزی، سوسک

Heterorhabditis: علیه لارو سوسک، کرم ساقه‌خوار

کاربرد: آبیاری، رطوبت خاک بالا

🕷️ کنه‌های شکاری

Phytoseiulus persimilis: علیه کنه تارتن (Tetranychus)

Amblyseius swirskii: علیه تریپس و مگس سفید

کاربرد: گلخانه‌ها، ۱۰-۵۰ عدد در متر مربع

🪤 تله‌های فرمونی

کاربرد: پایش جمعیت، تله‌گیری انبوه، گیج‌سازی جنسی

اهداف: کرم میوه، کرم ساقه‌خوار، بید سیب

تعداد: ۲۰-۵۰ تله در هکتار

🌿 عصاره‌های گیاهی

نیم (Azadirachtin): ضدتغذیه، ضدتولیدمثل

پیرترین: تماسی، علیه شته، تریپس

سیر و فلفل: دورکننده

📅 تقویم مبارزه با آفات و بیماری‌ها

🌸 بهار (اسفند-اردیبهشت)

محلول‌پاشی روغن ولک+کنسید (اسفند)
مبارزه با شته‌های بهاره
پایش سفیدک سطحی انگور و سیب
نصب تله‌های فرمونی
کاشت گیاهان جذاب دشمنان طبیعی

☀️ تابستان (خرداد-شهریور)

مبارزه با کنه‌ها (اوج جمعیت)
کنترل مگس میوه (تله‌گیری)
محلول‌پاشی قارچ‌کش برای لکه‌برگی
مبارزه با کرم میوه
آبیاری منظم (پیشگیری از تنش)

🍂 پاییز (مهر-آبان)

برداشت و معدوم‌سازی بقایای آلوده
شخم زمستانه (کنترل آفات خاکزی)
محلول‌پاشی مسی پس از خزان
جمع‌آوری میوه‌های مومیایی
کاشت محصول پوششی

❄️ زمستان (آذر-بهمن)

هرس شاخه‌های آلوده
روغن‌پاشی زمستانه
ضدعفونی ابزار باغی
برنامه‌ریزی تناوب زراعی
آزمایش خاک و برنامه کودی

⚠️ هشدار